Ukazało się rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach.

Rozporządzenie określa:

1)     grupy środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży
w jednostkach systemu oświaty;

2)     wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty

– z uwzględnieniem norm żywienia dzieci i młodzieży oraz wartości odżywczych
i zdrowotnych środków spożywczych. W regulacji zwrócono uwagę na rekomendacje dotyczące wdrażania diety planetarnej w ramach żywienia zbiorowego.

Dieta planetarna – inaczej nazywana dietą dla planety, charakteryzuje się m.in.: zwiększeniem liczby posiłków z wykorzystaniem sezonowych i regionalnych warzyw
i owoców, produktów zbożowych pełnoziarnistych, potraw z nasion roślin strączkowych,
z jednoczesnym ograniczeniem mięsa i przetworów mięsnych. Zasady diety planetarnej obejmują także aspekty związane z niemarnowaniem żywności i wody.

Zasady diety planetarnej stosunkowo łatwo wkomponowują się w działania związane
z edukacją żywieniową i kształtowaniem prawidłowych nawyków żywieniowych. Praktyczne zmiany w stosowaniu diety planetarnej obejmują m.in.:

• zwiększenie liczby posiłków z wykorzystaniem produktów zbożowych pełnoziarnistych – na początek przynajmniej jeden posiłek główny powinien zawierać produkt zbożowy pełnoziarnisty;
• zwiększenie ilości warzyw i owoców w diecie – każdy posiłek powinien zawierać warzywo lub owoc;
• zwiększenie liczby posiłków z wykorzystaniem nasion roślin strączkowych – przynajmniej raz w tygodniu powinna być serwowana potrawa z nasion roślin strączkowych;
• korzystanie z sezonowych warzyw i owoców, a także z produktów regionalnych;
• ograniczenie spożycia mięsa czerwonego i przetworów mięsnych;
• ograniczenie ilości spożywanego cukru.

Aktualne zalecenia zdrowego żywienia dla populacji ogólnej w postaci „Talerza Zdrowego Żywienia” oraz materiał „W 3 krokach do zdrowia” są zbieżne z zaleceniami diety planetarnej. Wskazują na potrzebę ograniczenia konsumpcji mięsa m.in. przez wprowadzenie jednego bezmięsnego dnia w tygodniu, zamianę przetworów mięsnych i mięsa czerwonego na nasiona roślin strączkowych, drób, ryby i jaja oraz podkreślają zasadność zastępowania mięsa produktami białkowymi pochodzenia roślinnego, tj. nasionami roślin strączkowych, orzechami i innymi nasionami. W rozporządzeniu określono zasady obowiązujące przy komponowaniu jadłospisów w jednostkach systemu oświaty.

W nowych przepisach określono również grupy środków spożywczych dopuszczonych do sprzedaży na terenie jednostek systemu oświaty, w tym w automatach vendingowych. Wśród produktów znalazły się: pieczywo, pieczywo półcukiernicze i cukiernicze, kanapki, sałatki i surówki, mleko, produkty mleczne, napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych, produkty zbożowe, warzywa, owoce, suszone warzywa i owoce, orzechy, nasiona, środki spożywcze z nich wytworzone, soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne, przeciery, musy owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne, koktajle owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne na bazie mleka, napojów roślinnych i roślinnych alternatyw produktów mlecznych, naturalna woda mineralna nisko lub średniozmineralizowana, woda źródlana i woda stołowa, bezcukrowe gumy do żucia, czekolada gorzka o zawartości minimum 70% suchej masy kakaowej. Usunięto kategorię „inne”, która wcześniej umożliwiała sprzedaż produktów o niższej wartości odżywczej. Obniżono  dopuszczalną zawartość cukru w napojach przygotowywanych na miejscu. W katalogu uwzględniono produkty bezglutenowe i bezlaktozowe, odpowiadając na potrzeby dzieci na dietach eliminacyjnych. Wskazano produkty, które nie powinny zawierać dodatku cukrów, substancji słodzących oraz soli. Ostatecznie zrezygnowano z planowanego wcześniej zakazu sprzedaży kawy.

Nowe rozporządzenie zastępuje dotychczasową regulację z 26 lipca 2016 r. i ma na celu wzmocnienie ochrony zdrowia dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.
Wprowadzone przepisy mają ograniczyć dostęp do wysoko przetworzonej żywności o niskiej wartości odżywczej i jednocześnie zachęcić placówki do promowania zdrowych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat z uwzględnieniem zasad diety planetarnej. To przełomowa zmiana dla stołówek – od września roślinny obiad bazujący na strączkach stanie się stałym elementem szkolnego menu. W perspektywie długoterminowej działania te mają przyczynić się do zmniejszenia częstości nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży, a także do redukcji ryzyka chorób przewlekłych w dorosłym życiu.

Rozporządzenie wchodzi w życie 1 września 2026 r.

Źródło:

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach – Dz.U. z 2026 r. poz. 197
• gov.pl