W podstawie programowej, która wejdzie w życie 1 września br., określone zostały zadania wychowawczo-profilaktyczne szkoły. Podkreślono rangę wychowania, które jest obok kształcenia równoprawnym elementem funkcjonowania szkoły i zadaniem wszystkich nauczycieli szczególnie w zakresie wprowadzania w świat wartości, rozwijania kompetencji społecznych i osobistych oraz sprawczości. Szkoła powinna dążyć do zapewnienia dobrostanu wszystkich uczniów i traktować go jako warunek skutecznego uczenia się i harmonijnego rozwoju.

Działania wychowawcze szkoły obejmują m.in.:

• wprowadzanie uczniów w świat wartości;
• kształtowanie postaw patriotycznych;
• wspieranie uczniów w podejmowaniu decyzji, wyrażaniu własnych potrzeb i opinii oraz w dokonywaniu wyborów dostosowanych do ich możliwości;
• wzmacnianie sprawczości uczniów, o ile kształtują postawy proaktywne oraz pokazują, że indywidualny i zbiorowy głos ma znaczenie;
• szeroki zakres działań na rzecz wsparcia uczniów w wymiarze zarówno indywidualnym, jak i grupowym, prowadzonych zawsze z poszanowaniem praw ucznia;
• monitorowanie postępów uczniów przez wszystkich nauczycieli;
• przygotowanie uczniów do stopniowego przejmowania odpowiedzialności za swój własny rozwój.

W toku pracy z nauczycielem-wychowawcą zarówno w formie zorganizowanych zajęć, jak i w ramach bieżącego kontaktu uczeń uzyskuje wsparcie w zakresie rozpoznawania swoich mocnych stron, nazywania własnych aspiracji i definiowania swoich celów rozwojowych, w tym w zakresie kompetencji osobistych, społecznych oraz sprawczości. Nauczyciel – wychowawca pomaga uczniowi w ich określeniu i zaplanowaniu ich realizacji w czasie zajęć oraz poza nimi. W trakcie zajęć z wychowawcą nauczyciel uwzględnia m.in. poniższe zagadnienia:

• tworzenie dobrych relacji w różnych społecznościach i przygotowanie do pełnienia różnych ról, w tym w rodzinie;
• budowanie własnego światopoglądu, wewnętrznego systemu wartości i sądów etycznych;
• rozwiązywanie konfliktów i zapobieganie sytuacjom konfliktowym;
• rozpoznawanie zachowań ryzykownych i wykorzystywanie strategii ich unikania;
• podejmowanie refleksji na temat własnej roli w różnych wspólnotach;
• kształtowanie kompetencji społecznych i rozwijanie uważności na potrzeby różnych osób i grup;
• kształtowanie kompetencji osobistych i rozwijanie własnej sprawczości;
• bezpieczne zachowanie się w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju i w czasie wojny;
• udzielanie pierwszej pomocy;
• kształtowanie odpowiedzialności za swoje działania, grupę, klasę, szkołę, wspólnotę lokalną i ojczyznę;
• podejmowanie refleksji o sobie jako człowieku uczącym się;
• planowanie własnego rozwoju rozumianego jako proces trwający przez całe życie.

Na rozwijanie u uczniów umiejętności dotyczących bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju i w czasie wojny przeznacza się w klasach IV–VIII szkoły podstawowej co najmniej 1 godzinę zajęć z wychowawcą w miesiącu.

Źródło:

• Rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – Dz.U. z 2026 r. poz. 378
• Rozporządzenie Ministra Edukacji z 12 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół – U. z 2026 r. poz. 380