Diagnozę opracowali eksperci Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej (PTPS), reprezentujący ponad 20 uczelni wyższych, oraz praktycy z instytucji zajmujących się wspieraniem młodzieży (15–18 lat) i młodych dorosłych (19–29 lat). Powstała ona na podstawie analizy ponad 200 badań przeprowadzonych w latach 2020–2025 oraz badań własnych PTPS, w których wzięli udział młodzież i młodzi dorośli, rodzice oraz przedstawiciele instytucji pracujących z młodzieżą.
Opracowanie, które powstało z inicjatywy Minister Edukacji, Barbary Nowackiej, przedstawia analizę wieloletnich trendów kształtujących tożsamość młodzieży:
- indywidualizacja bez zaplecza relacyjnego i stabilności życiowej – koncentracja na „ja” przy osłabieniu więzi, wsparcia i przewidywalności biografii;
- cyfrowe dorastanie bez ochrony, kompetencji i granic – algorytmy, przemocowe treści, pornografia, przeciążenie bodźcami;
- funkcjonowanie w permanentnym kryzysie i napięciu psychicznym – globalne zagrożenia, presja szkoły i rodziny, chroniczny stres;
- chaos informacyjny osłabiający orientację, zaufanie i spójność społeczną – dezinformacja, polaryzacja, relatywizacja prawdy.
Oprócz wymienionych badacze wskazują trendy determinujące sytuację młodych o mniejszej sile oddziaływania:
- obniżony poziom dobrostanu psychicznego;
- nadopiekuńcze i „przekontrolowane” rodzicielstwo;
- metropolizacja życiowych szans;
- selektywnie sprzyjający młodym rynek pracy;
- nierówne szanse startu w dorosłość i ubóstwo młodych;
- starzenie się populacji i mniejsza dzietność;
- ryzyko deficytów rozwojowych młodych mężczyzn;
- bariery mobilności i wykluczenie komunikacyjne.
Wszystkie te czynniki wpływają na ścieżki życiowe młodych i młodych dorosłych (raport skupia się na osobach w wieku 15-29 lat, z uwzględnieniem podziału na młodzież (15-18 lat) oraz młodych dorosłych (19-29 lat).
Raport to przedstawienie zdiagnozowanego stanu faktycznego, ale również rekomendacje i wskazanie priorytetowych obszarów działań publicznych, które sprzyjają wspieraniu rozwoju młodego pokolenia.
Wnioski i rekomendacje z raportu zostaną wykorzystane w pracach Ministerstwa Edukacji Narodowej nad Krajową Strategią Młodzieżową.
Źródło:
- Diagnoza Młodzieży, Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej, Warszawa 2026
- gov.pl
- ore.edu.pl
