Od 1 września 2026 roku zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego. Wprowadzone zmiany nie oznaczają całkowitej rewolucji w pracy przedszkoli, lecz raczej modyfikację dotychczasowego podejścia do edukacji najmłodszych dzieci. Analizując nową podstawę programową i porównując ją z obowiązującą obecnie, można zauważyć, że zachowano wiele kluczowych założeń wychowania przedszkolnego, jednocześnie wprowadzając pewne akcenty odpowiadające współczesnym wyzwaniom edukacyjnym.
Podobnie jak w dotychczasowej podstawie programowej, głównym celem wychowania przedszkolnego pozostaje wszechstronny rozwój dziecka. Nadal podkreśla się znaczenie harmonijnego rozwoju w sferze fizycznej, emocjonalnej, społecznej i poznawczej. W obu dokumentach przedszkole jest postrzegane jako środowisko wspierające rozwój dziecka poprzez zabawę, aktywność własną oraz różnorodne doświadczenia. Zachowana została także zasada, że podstawową formą aktywności dziecka w przedszkolu jest zabawa, która stanowi naturalny sposób uczenia się i poznawania świata.
Nowa podstawa utrzymuje również dotychczasową koncepcję pracy wychowawczo-dydaktycznej opartą na całościowym podejściu do rozwoju dziecka. Podobnie jak wcześniej nie wprowadza się w przedszkolu klasycznego podziału na przedmioty szkolne. Nauczyciel nadal organizuje sytuacje edukacyjne w taki sposób, aby rozwijały one różne sfery funkcjonowania dziecka jednocześnie. Zachowana została także rola obserwacji pedagogicznej jako podstawowego narzędzia poznawania możliwości i potrzeb rozwojowych dzieci.
Jedną z ważnych cech wspólnych obu podstaw programowych jest również podkreślanie współpracy przedszkola z rodzicami. Zarówno w dotychczasowym, jak i w nowym dokumencie wskazuje się, że rodzice są ważnymi partnerami w procesie wychowania i edukacji dziecka. Przedszkole powinno wspierać rodzinę, a jednocześnie uwzględniać informacje przekazywane przez rodziców na temat potrzeb i możliwości dziecka.
Mimo wielu podobieństw nowa podstawa programowa wprowadza jednak pewne istotne zmiany. Jedną z nich jest wyraźniejsze podkreślenie znaczenia dobrostanu dziecka. W dokumencie większą uwagę zwraca się na poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego, budowanie relacji oraz wspieranie rozwoju społecznego. Oznacza to, że przedszkole ma nie tylko rozwijać kompetencje poznawcze dzieci, ale także dbać o ich samopoczucie, poczucie przynależności do grupy oraz umiejętność radzenia sobie z emocjami.
Nowa podstawa mocniej akcentuje także rozwijanie kompetencji społecznych i emocjonalnych. W większym stopniu podkreśla się potrzebę uczenia dzieci współpracy, komunikowania się z innymi oraz rozwiązywania konfliktów w sposób akceptowany społecznie. W praktyce oznacza to większe znaczenie działań integrujących grupę, rozmów o emocjach oraz sytuacji edukacyjnych sprzyjających budowaniu relacji między dziećmi.
Kolejną zmianą jest silniejsze zwrócenie uwagi na rozwijanie samodzielności dziecka. W nowej podstawie wyraźniej podkreśla się znaczenie codziennych czynności, takich jak samoobsługa, podejmowanie prostych decyzji czy organizowanie własnej aktywności. Wychowanie przedszkolne ma przygotowywać dzieci do stopniowego przejmowania odpowiedzialności za swoje działania.
W nowym dokumencie większą rolę przypisuje się także kompetencjom związanym z funkcjonowaniem we współczesnym świecie. Dotyczy to między innymi wprowadzania dzieci w świat technologii w sposób bezpieczny i dostosowany do ich wieku, a także rozwijania umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji. Nie oznacza to oczywiście intensywnego korzystania z urządzeń cyfrowych w przedszkolu, lecz raczej przygotowanie dzieci do świadomego funkcjonowania w środowisku, w którym technologia jest obecna.
W porównaniu z dotychczasową podstawą nieco większą wagę przywiązuje się także do edukacji zdrowotnej i ruchowej. Podkreśla się znaczenie aktywności fizycznej, przebywania na świeżym powietrzu oraz kształtowania nawyków zdrowego stylu życia. W kontekście współczesnych problemów zdrowotnych dzieci jest to jeden z ważniejszych kierunków zmian.
Analizując nową podstawę programową wychowania przedszkolnego, można zauważyć, że jej twórcy starali się zachować sprawdzone rozwiązania funkcjonujące w przedszkolach od wielu lat, jednocześnie dostosowując je do aktualnych potrzeb rozwojowych dzieci. Wprowadzane zmiany mają raczej charakter ewolucyjny niż rewolucyjny. Nauczyciele nie będą musieli całkowicie zmieniać sposobu pracy, lecz raczej zwrócić większą uwagę na pewne obszary, takie jak dobrostan dzieci, rozwój kompetencji społecznych czy budowanie samodzielności.
Z perspektywy codziennej pracy przedszkola najważniejsze pozostaje więc to, co od lat stanowi fundament dobrej edukacji przedszkolnej: uważność na potrzeby dziecka, tworzenie bezpiecznej i przyjaznej atmosfery oraz organizowanie różnorodnych doświadczeń, dzięki którym dzieci mogą poznawać świat poprzez działanie, zabawę i współpracę z innymi.
