Wśród projektowanych zmian resort edukacji przedstawił nowelizację rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 23 stycznia 2025 r. w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w przedszkolach i szkołach specjalnych oraz w oddziałach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej – Dz. U. poz. 115.

 W uzasadnieniu podkreślono, że zmiana wynika z potrzeby uwzględnienia postulatów organów prowadzących szkoły specjalne zorganizowane w podmiotach leczniczych, które wskazują, że ze względu na brak regulacji prawnych nie jest możliwe organizowanie w podmiocie leczniczym oddziału (lub oddziałów) specjalnego dedykowanego wyłącznie dzieciom i młodzieży, wobec których sąd rodzinny orzekł o zastosowaniu środka leczniczego w postaci umieszczenia w zakładzie leczniczym lub środka tymczasowego w postaci tymczasowego umieszczenia w zakładzie leczniczym. Rozporządzenie ma zostać uzupełnione o przepisy dotyczące realizacji obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki  przez dzieci objęte odpowiednim orzeczeniem sądu. Ministerstwo w przedstawionym projekcie postanawia uzupełnić dotychczasowe braki w rozporządzeniu i jednoznacznie wskazać, że dla nieletnich, wobec których orzeczono ww. środek leczniczy, organizuje się odrębne oddziały specjalne. Do tej pory takie działanie było pozbawione podstawy prawnej.

Środkiem leczniczym, jako jednym ze środków przeciwdziałania demoralizacji nieletnich i dopuszczaniu się przez nich czynów karalnych, jest umieszczenie w zakładzie leczniczym, w którym są udzielane nieletnim świadczenia zdrowotne z zakresu opieki psychiatrycznej lub leczenia uzależnień. O orzeczeniu wobec nieletniego środka leczniczego decyduje sąd rodzinny. Środek leczniczy może być orzeczony jako środek tymczasowy, w toku postępowania rozpoznawczego jako środek w orzeczeniu kończącym postępowanie albo w toku wykonywania środka wychowawczego, w związku z przerwaniem wykonywania środka wychowawczego i zastosowaniem środka leczniczego. Ponadto nieletniemu należy zapewnić się warunki do realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Realizacja obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki w podmiotach leczniczych ma również kluczowe znaczenie dla powodzenia ich procesu terapeutycznego o charakterze resocjalizacyjnym.

Zmiana przepisów nowelizowanego rozporządzenia polega na:

• uzupełnieniu przepisów o rozwiązanie wskazujące jednoznacznie, że dla nieletnich, wobec których orzeczono o zastosowaniu środka leczniczego w postaci umieszczenia w zakładzie leczniczym lub środka tymczasowego w postaci tymczasowego umieszczenia w zakładzie leczniczym, organizuje się odrębne oddziały specjalne.

Zachowano przy tym dotychczasową zasadę, że ustalenie liczby dzieci i uczniów również w oddziale specjalnym dla dzieci i młodzieży posiadających ww. orzeczenie sądu rodzinnego będzie dokonywane przez dyrektora odpowiednio szkoły specjalnej zorganizowanej w podmiocie leczniczym, lub dyrektora szkoły mającej siedzibę poza takim podmiotem.

Nowelizacja określa liczbę uczniów w grupach wychowawczych w szkołach specjalnych. W projekcie wskazano maksymalną liczebność grup dla uczniów objętych środkiem leczniczym – do 8 uczniów w grupie wychowawczej. Zastosowanie w przypadku tej grupy uczniów rozwiązania analogicznego, jak obecnie w przypadku liczby uczniów z zaburzeniami psychicznymi lub sprzężonymi dysfunkcjami, wynoszącej do 8 uczniów, umożliwi wychowawcom grup wychowawczych:

• zapewnienie bezpiecznego i odpowiedniego do indywidualnych potrzeb ww. grupy uczniów przebiegu specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych.

Organy prowadzące będą miały czas na dostosowanie kształcenia oraz specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych do końca 2026 roku. Sama nowelizacja rozporządzenia ma natomiast wejść w życie już z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Źródło:

• Rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w przedszkolach, szkołach lub oddziałach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej – projekt z 16 kwietnia 2026 r.
• rcl.gov.pl