1 grudnia 2025 r. w Warszawie odbyła się konferencja, podczas której zaprezentowano raport Rzecznika Praw Dziecka dotyczący ochrony wizerunku młodych ludzi w sieci. W badaniu uwzględniono opinię i doświadczenia 1604 nastolatków w wieku od 12 do 17 lat, rodziców i nauczycieli.
Z badania wynika, że większość (69%) nastolatków publikuje materiały ze swoim wizerunkiem w internecie. Nie oznacza to jednak, że zawsze kontrolują, kto jeszcze publikuje materiały z ich udziałem. Większość młodych osób chce być pytana o zgodę na publikację ich wizerunku – szczególnie przez nauczycieli (75%) i znajomych (73%). Częściej taka wolę wyrażają dziewczyny niż chłopcy. Zdaniem 74% nastolatków publikowanie materiałów bez zgody przedstawianej osoby może być szczególnie szkodliwe dla osób w ich wieku. Młodzi ludzie dostrzegają zagrożenia związane z cyberprzemocą. Zdjęcia i nagrania są często wykorzystywane do ośmieszania i hejtu rówieśniczego. Niemal 30% młodych badanych przyznało, że doświadczyło pogorszenia samopoczucia z powodu publikacji wizerunku bez ich zgody.
Prawie połowa młodych osób wyraża dezaprobatę dla praktyk polegających na zasłanianiu twarzy naklejkami (tzw. stickersami) lub ich zamazywaniu – jako ogólnej zasady ochrony. Oczekują raczej dialogu i poszanowania ich decyzji niż odgórnych, technicznych zabiegów.
Z raportu wynika, że wizerunek młodych osób pojawia się w sieci za sprawą:
- znajomych – wskazuje na to 49% badanych;
- rodziców – potwierdza to 43% nastolatków;
- nauczycieli – przyznaje 43% młodych dziewcząt i chłopców.
Uczestnicy badania wskazują, że przed publikacją zdjęć nie byli pytania o zgodę:
- 38% spośród nich przez nauczycieli;
- 30% przez rodziców;
- 23% przez rówieśników.
71% nastolatków uważa, że osoby w ich wieku powinny mieć prawo do publikowania swojego wizerunku w internecie. Poparcie dla tego prawa rośnie z wiekiem.
,,Raport wskazuje nie tylko na stosunek młodych osób do kwestii udostępniania ich wizerunku w sieci, co jest zasadniczym elementem budowania cyfrowej tożsamości, ale również podkreśla rolę dorosłych – rodziców, nauczycieli, opiekunów – w kształtowaniu kultury cyfrowej odpowiedzialności. Edukacja, świadome decyzje oraz poszanowanie autonomii dziecka powinny stać się fundamentem działań mających na celu ochronę jego bezpieczeństwa i godności w świecie online.’’ – napisała w przedmowie raportu Rzeczniczka Praw Dziecka, Monika Horna-Cieślak.
Odpowiedzią na zdiagnozowane problemy jest zainaugurowana przez Rzecznika Praw Dziecka ogólnopolska kampania społeczna ,,Więcej szacunku dla młodego wizerunku’’. Jej celem jest edukacja dorosłych i dzieci w zakresie ochrony dóbr osobistych oraz danych osobowych. Wizerunek ucznia to dobro chronione prawnie, a jego rozpowszechnianie wymaga szczególnej rozwagi i partnerskiego podejścia oraz świadomej postawy dorosłych. W tego typu przedsięwzięcia wpisuje się także program ,,Twoje dane – Twoja sprawa’’ realizowany przez UODO. Tematem wiodącym XVI edycji jest ochrona danych osobowych w kontekście rozwoju nowych technologii, ze szczególnym uwzględnieniem sztucznej inteligencji: jak świadomie i odpowiedzialnie korzystać z narzędzi opartych na AI, jak chronić swoje dane – w tym wizerunek, czy informacje wrażliwe – oraz jak świadomie wybierać aplikacje i rozwiązania cyfrowe.
Na podstawie wyników badań przedstawiono w raporcie RPD następujące rekomendacje:
- prowadzenie działań edukacyjnych i profilaktycznych;
- uwzględniania zdania dzieci i młodzieży w decyzjach dotyczących wizerunku;
- wprowadzenie regulacji prawnych dotyczących ochrony wizerunku dzieci i młodzieży;
- rozwijanie oferty pomocowej.
Źródło:
- Tymińska, A., Modzelewska, M., Makaruk, K., Drabarek, K. (2025). Więcej szacunku dla młodego wizerunku. Raport z badań. Biuro Rzecznika Praw Dziecka.
- gov.pl
- edu.pl
- gov.pl