29 maja 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o prawach i obowiązkach ucznia. Nowe przepisy porządkują dotychczasowy, rozproszony system regulacji i wzmacniają ochronę praw uczniów.
Ministerstwo Edukacji Narodowej podkreśla, że nowe przepisy są efektem szerokich konsultacji z organizacjami młodzieżowymi, związkami zawodowymi oraz środowiskiem dyrektorskim.. Resort edukacji zaznacza, że w ramach wspomnianych konsultacji zgłoszono około 700 uwag i opinii – wiele z nich zostało uwzględnionych. Dodatkowo, w okresie od 26 stycznia do 28 lutego 2026 r., za pośrednictwem Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej przeprowadzono badanie ankietowe wśród uczniów i nauczycieli, które potwierdziło znaczące poparcie dla proponowanych rozwiązań. Głównym celem wprowadzanych zmian jest wzmocnienie ochrony praw uczniów i zapewnienie przejrzystości zasad obowiązujących w szkołach.
Uchwalona przez Sejm ustawa tworzy m.in. spójny system ochrony praw uczniowskich, który obejmuje:
- Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich;
- wojewódzkich rzeczników przy kuratorach oświaty;
- fakultatywnych rzeczników na poziomie gmin i powiatów;
- szkolnych rzeczników (do 1 września 2028 r. ich powołanie będzie fakultatywne, potem – obowiązkowe).
Ponadto uchwalone najważniejsze zmiany m.in.:
- przenoszą katalog praw i obowiązków ucznia na poziom ustawowy;
- wprowadzają katalog działań wychowawczych i kar wraz z procedurami ich nakładania, przy zachowaniu zasady pierwszeństwa działań wychowawczych:
- odformalizowują procedury wymierzania kary uczniom poprzez wyłączenie reżimu decyzji administracyjnej dla wszystkich kar przewidzianych w ustawie, z wyjątkiem skreślenia z listy ucznia oraz przeniesienia do innej szkoły;
- wprowadzają obowiązek powoływania rad szkół i placówek w szkolnictwie publicznym (z odroczeniem do 1 września 2028 r. oraz wyjątkami wynikającymi ze specyfiki organizacji pracy np. szkół przyszpitalnych);
- porządkują sytuację prawną uczniów pełnoletnich, zwłaszcza w zakresie dostępu do ocen i usprawiedliwiania nieobecności;
- nakazują podawanie powodu przy usprawiedliwianiu nieobecności ucznia, z poszanowaniem prywatności ucznia (bez obowiązku ujawniania danych nadmiernych i wrażliwych), przy zachowaniu autonomii szkół co do trybu, terminu i formy;
- skracają okres przechowywania w aktach osobowych ucznia informacji o nałożonej karze z 3 lat do 1 roku;
- wyłączają obowiązek tworzenia rad szkół i placówek w szkolnictwie niepublicznym – zgodnie z postulatami tego środowiska.
Ustawa trafi teraz, zgodnie z prawem, do Senatu RP, następnie do Prezydenta RP.
Źródło:
- Strona internetowa MEN
- Ustawa o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw – uchwalona na posiedzeniu nr 58 Sejmu RP w dniu 29 maja 2026 r.
